بعد از انقلاب اکتبر و سرنگونی رژیم سلطنتی در روسیه و خروج قدرت استعماری روسیه تزاری از ایران، انگلیس فرصت پیدا کرد تا بدون رقیب با قرارداد استعماری ۱۹۱۹ ایران را به انقیاد کامل در بیاورد و هندوستان را هم بعنوان مستعمره حفظ کند.
قرارداد ۱۹۱۹ باید از طریق نخست وزیر دست نشانده وثوق الدوله عملی می‌شد، اما این پروژه با مقاومت ملیون و وطن پرستان ایران در هم شکست. وثوق الدوله برادر قوام السطنه بود که محمد رضا شاه در سال ۱۳۳۱ او را جایگزین مصدق کرد ولی مردم ایران با قیام ۳۰ تیر قوام را سرنگون و مصدق را به قدرت برگرداندند.
احمد شاه در لندن قرارداد ۱۹۱۹ وثوق الدوله را امضا نکرد، لرد کرزن گفت اگر ایران گوش به حرف دولت انگلستان ندهد و زیر بار قرارداد نرود با قوه قهریه و کودتا ایران را طور دیگر در دست خواهد گرفت و برای مدتها ایران دچار پنجهٔ قهار دیکتاتور خواهد گردید.
بعد از شکست قرارداد ۱۹۱۹ توسط ملیون و مجلس شورای ملی که مدرس شهید در صف اول آن قرار داشت و پس از شکست و استعفای وثوق الدوله، انلگیسی ها مرکز جدیدی برای پیش برد سیاست خود در ایران دایر کردند «کمیته آهن» که محل آن در منزل سید ضیاء الدین طباطبایی در ییلاق «زرگنده» نزدیک سفارت انگلیس بود.
انگلیس میخواست با کپی برداری از ترکیه، بعد از جنگ جهانی اول، ایران را به یک جمهوری البته جمهوری نظامی به ریاست رضاخان قزاق تبدیل کند، این جمهوری پوشالی سرپوش مستعمره سازی ایران به ویژه در خلاء استعمار روس بود.
شعبده جمهوری خواهی رضاخان ـ قسمت اول برگرفته از سایت سیمای آزادی
