محمد حنیف نژاد که بود؟ – فیلم
محمد حنیف نژاد که بود؟
محمد حنیف نژاد در سال ۱۳۱۸ در خانواده‌ای زحمتکش و محروم در تبریز متولد شد. از دوره دبیرستان فعالیت‌های اجتماعی خود را با شرکت در هیئت‌های مذهبی آغاز کرد. درکوران نهضت ملی شدن نفت با مسائل سیاسی آشنا شد و با ورود به دانشکده کشاورزی کرج فعالیت‌های سیاسی خود را گسترش داد. او نماینده دانشجویان دانشکده خود در جبهه ملی و عضو فعال نهضت آزادی و مسئول انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده‌اش بود. در بهمن ۱۳۴۱ توسط ساواک دستگیر شد و هفت ماه را در زندان‌های قزل‌قلعه و قصر گذرانید. در سال ۱۳۴۲ در رشته مهندسی ماشین‌آلات فارغ‌التحصیل شد. پس از فراغت از تحصیل به خدمت سربازی رفت و پس از بازگشت از نظام‌وظیفه، با سعید محسن به مطالعات عمیق‌تری روی آورد. محمد حنیف نژاد و سعید محسن به مطالعه جنبش‌ها و مبارزات مردم ایران و علل شکست آنها پرداختند. آنها از مطالعات خود نتیجه گرفتند که علت اصلی شکست مبارزات گذشته فقدان یک رهبری ذیصلاح انقلابی مجهز به علم مبارزه بوده است. با سرکوب قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ آنها به این نتیجه رسیدند که دوران کارهای رفرمیستی سپری شده و برای مقابله با دیکتاتوری شاه، راهی جز راه مبارزه مسلحانه وجود ندارد. محمد حنیف، سعید محسن و اصغر بدیع زادگان در نیمه شهریور ۱۳۴۴ هسته اولیه سازمان مجاهدین خلق ایران را بنیان‌گذاری کردند. محمد حنیف نژاد با درکی نوین و خلاق به‌دوراز برداشت‌های ارتجاعی از اسلام، قرآن و نهج‌البلاغه را به‌عنوان اصیل‌ترین منابع این ایدئولوژی مطالعه کرد و به تبیین نوین مفاهیم آن پرداخت. او معتقد بود در زمینه‌های اقتصادی اجتماعی، مرزبندی اصلی نه بین باخدا و بی‌خدا بلکه بین استثمارشونده و استثمارکننده است. حنیف نژاد معتقد بود وظیفه و رسالت انسان صرفاً شناخت جامعه نیست، بلکه باید آن را جهت پیشرفت و تکامل تغییر داد. محمد حنیف نژاد در تهیه و تدوین مباحث ایدئولوژی سازمان مجاهدین نقش اساسی داشت. او از قدرت جمع‌بندی عمیقی برخوردار بود و از جریان‌ها، قانون‌های عام مبارزه را بیرون می‌کشید. به دنبال ضربه اول شهریور ۱۳۵۰ که طی آن بیش از ۹۵ درصد اعضا و کادرهای سازمان دستگیر شدند، محمد حنیف نژاد در مهرماه توسط ساواک دستگیر شد. رژیم شاه که به اهمیت محمد حنیف نژاد آگاه بود، بعداز اسارتش، او را از سایر زندانیان جدا کرد تا او را در سلول انفرادی زیر فشار بیشتری قرار دهد و او نتواند با سایر اعضای مجاهدین در زندان ارتباط برقرار کند. پس از شکنجه‌های فراوان، ساواک سه شرط در برابر حنیف نژاد گذاشت که او می‌توانست به پذیرفتن یکی از آنها، از اینکه حکم حبس ابدش به اعدام تبدیل شود، جلوگیری کند.
۱. اذعان کند که اسلام با مارکسیسم مخالف است.
۲. اذعان کند که با مبارزه مسلحانه مخالف است.
۳. اعلام کند که مجاهدین به عراق وابسته‌اند.
بنیان‌گذار مجاهدین هیچ‌کدام از سه شرط رژیم شاه را نپذیرفت و شهادت را برگزید. محمد حنیف نژاد در سن ۳۳ سالگی به همراه ۴ تن از یارانش در سحرگاه ۴ خرداد ۱۳۵۱ تیرباران شدند.