ژنو – ۲۷ ژوئیه ۲۰۲۶ – کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل متحد با ابراز نگرانی شدید نسبت به صدور احکام اعدام برای ۱۲ معترض جوان در ایران، خواستار توقف فوری اجرای اعدامها و لغو این احکام شدند. آنان تأکید کردند که روند رسیدگی به این پروندهها با اصول دادرسی عادلانه و تعهدات بینالمللی ایران در زمینه حقوق بشر مغایرت دارد.
در بیانیه منتشرشده از سوی کارشناسان سازمان ملل آمده است که صدور حکم اعدام برای ۱۲ نفر در یک جلسه دادگاه، آن هم بهصورت غیرعلنی و بدون ارائه توضیح درباره مسئولیت کیفری هر یک از متهمان، نقض آشکار استانداردهای بینالمللی محاکمه عادلانه است.
کارشناسان سازمان ملل اعلام کردند که گزارشهایی از بازداشت خودسرانه، ناپدیدسازی اجباری و بدرفتاری با برخی از این متهمان دریافت کردهاند. آنان همچنین نسبت به پخش اعترافات تلویزیونی پیش از برگزاری دادگاه ابراز نگرانی کرده و تأکید کردند که چنین اعترافاتی میتواند تحت فشار یا اجبار اخذ شده باشد.
به گزارش کارشناسان، از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون دستکم ۲۴ نفر در ارتباط با اعتراضات دیماه در ایران اعدام شدهاند. آنان تصریح کردند که بسیاری از این افراد از جوانانی بودهاند که در چارچوب حقوق بنیادین خود، از جمله آزادی بیان، آزادی تجمعات مسالمتآمیز و مشارکت در امور عمومی، دست به اعتراض زده بودند
کارشناسان سازمان ملل با انتقاد از محدودیتهای گسترده بر آزادیهای مدنی در ایران اعلام کردند که در شرایط کنونی، هرگونه اعتراض منتقدانه نسبت به حکومت با خطر بازداشت، پیگرد قضایی و مجازاتهای سنگین روبهرو است.
در ادامه این بیانیه آمده است که استفاده از مجازات اعدام با هدف ایجاد رعب در جامعه و جلوگیری از اعتراضات آینده، نهتنها به کاهش نارضایتی منجر نخواهد شد، بلکه چرخه خشونت و مخالفت را تشدید خواهد کرد.
این کارشناسان همچنین به ادامه اعتراضات مسالمتآمیز زندانیان از طریق کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» و اعتصاب و تحصن در زندان قزلحصار اشاره کرده و خواستار توقف فوری احکام اعدام در ایران شدند.
کارشناسان امضاکننده بیانیه
مای ساتو، گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران
موریس تیدبال-بینز، گزارشگر ویژه اعدامهای فراقضایی، شتابزده یا خودسرانه
مارگارت ساترثویت، گزارشگر ویژه استقلال قضات و وکلا
جینا رومرو، گزارشگر ویژه حقوق آزادی تجمعات مسالمتآمیز و آزادی تشکلها
آلیس جیل ادواردز، گزارشگر ویژه شکنجه و سایر رفتارها یا مجازاتهای ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز
گابریلا سیترونی (رئیس-گزارشگر)، گراژینا بارانوفسکا (نایبرئیس)، آوا بالده و آنا لورنا دلگادیلو پرز، اعضای گروه کاری ناپدیدسازیهای قهری یا غیرارادی
متیو گیلت (رئیس-گزارشگر)، گانا یودکیوسکا (نایبرئیس امور ارتباطات)، ایتان هی-سئوک شین (نایبرئیس پیگیری)، میریام استرادا-کاستیو و مومبا مالیلا، اعضای گروه کاری بازداشت خودسرانه.